Wat is Somatic Experiencing?
Somatic Experiencing (SE) is een lichaamsgerichte therapeutische methode, ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog en traumadeskundige dr. Peter A. Levine. De methode richt zich op de manier waarop ingrijpende ervaringen en stress doorwerken in het lichaam en het zenuwstelsel.
Een belangrijk uitgangspunt van SE is: wanneer een ervaring te overweldigend is om op dat moment te verwerken, de bijbehorende spanningen en overlevingsreacties in het lichaam kunnen achterblijven. Dit kan het autonome zenuwstelsel ontregelen en kan zich uiten in verschillende fysieke symptomen en psychologische klachten.
SE vertrekt vanuit het natuurlijke zelfherstellende vermogen van het lichaam. Door opgebouwde spanning geleidelijk te verwerken en traumatische ervaringen te integreren, wordt het zenuwstelsel ondersteund in het herstellen van zijn natuurlijke evenwicht. Dit kan bijdragen aan meer veerkracht en welzijn.
Wanneer kan Somatic Experiencing helpend zijn?
Somatic Experiencing kan helpend zijn bij:
Aanhoudende stress, lichamelijke spanningen, overprikkeling, angst, onrust of slaapproblemen.
Ook wanneer je moeilijk tot rust komt, voortdurend alert bent of minder contact ervaart met jezelf en je lichaam.
Daarnaast kan het helpend zijn bij gevoelens van onzekerheid, een laag zelfbeeld, veel zelftwijfel of het gevoel niet goed genoeg te zijn.
Ook wanneer ervaringen uit het verleden nog steeds veel invloed hebben op hoe je vandaag functioneert, kan Somatic Experiencing ondersteuning bieden.
Of een ervaring traumatisch wordt, hangt niet alleen af van wat er gebeurt.
Wanneer een ervaring te veel, te snel of te vroeg komt, kan het zenuwstelsel de ervaring niet altijd volledig verwerken.
Daardoor kunnen er spanningen en onafgeronde overlevingsreacties achterblijven in je lichaam. Deze kunnen invloed hebben op hoe je lichaam en zenuwstelsel functioneren en reageren.
Uiteindelijk kan elke ervaring die niet volledig verwerkt is door het zenuwstelsel, blijvende invloed hebben op je lichaam en geest.
De ervaringen die hieraan ten grondslag liggen, kunnen dus heel verschillend zijn. Het kan gaan van langdurige stress, emotionele onveiligheid of ingrijpende ervaringen tijdens je kindertijd.
Maar ook gebeurtenissen zoals een ongeval, een val, een medische ingreep, een overval, seksueel geweld of het plotselinge verlies van een dierbare,...
Hoe Somatic Experiencing je zenuwstelsel helpt ontspannen
Somatic Experiencing is een lichaamsgerichte manier om stress en schrik die in je lichaam zijn blijven hangen, stap voor stap los te laten. Het richt zich op het autonome zenuwstelsel: dat is het deel van je zenuwstelsel dat automatisch regelt of je in actie schiet (vechten of vluchten), bevriest, of juist kunt uitrusten en herstellen. Denk aan een auto met een gaspedaal, een rem en een handrem: soms blijft één daarvan per ongeluk vastzitten.
Bij een plotselinge schrikreactie, zoals bijna een ongeluk in het verkeer, spant je lichaam zich razendsnel aan. Je hart gaat sneller, je spieren worden klaar om te rennen of te remmen. Als alles goed gaat, zucht je daarna diep, tril je misschien even en zakt de spanning weer weg. Maar bij langdurige stress, moeilijke gebeurtenissen of als je geen veilige uitweg voelt, kan die spanning in je lichaam blijven vastzitten. Je merkt dat bijvoorbeeld aan een voortdurend opgejaagd gevoel, slecht slapen, snel schrikken, of juist een soort verdoving en moeheid.
In Somatic Experiencing ga je niet alles tot in detail navertellen, maar leer je vooral luisteren naar de signalen van je lichaam. We werken met kleine, haalbare stapjes. Eerst vertragen we: even pauze nemen, voelen hoe je zit, hoe je voeten de grond raken, hoe je adem gaat. Dan nodig ik je uit om zachtjes op te merken wat er in je lichaam gebeurt: misschien een knoop in je buik, druk op je borst, of juist warmte in je handen. Alles mag er zijn, zonder dat je het hoeft te veranderen.
We pendelen tussen spanning en veiligheid. Dat betekent dat we afwisselen tussen een plek of gevoel dat wat lastiger is, en iets dat prettig of neutraal voelt. Bijvoorbeeld: je merkt een spanning in je keel, en daarna richt je je aandacht op de steun van de stoel onder je of een rustig deel van je lichaam, zoals je voeten. Door zo heen en weer te bewegen met je aandacht, leert je zenuwstelsel dat het niet vastzit in de stress, maar ook toegang heeft tot rust en steun.
Geleidelijk kan je lichaam opgebouwde stress gaan ontladen. Dat kan zich uiten in kleine signalen: een zucht, een gaap, zachte trillingen in je spieren, warmte die zich verspreidt, of het gevoel dat je meer ruimte krijgt om te ademen. Bij langdurige stress, zoals jarenlange werkdruk of zorgen thuis, kan dit proces wat meer tijd vragen. Daarom werken we stap voor stap, op jouw tempo, zodat je systeem niet overspoeld raakt maar juist meer veerkracht opbouwt.
Een voorbeeld uit het dagelijks leven: stel dat je al een tijd onder hoge druk staat op je werk. Je merkt dat je schouders steeds vastzitten en je ’s avonds moeilijk kunt ontspannen. In een Somatic Experiencing sessie onderzoeken we samen hoe die spanning precies voelt, wanneer hij toeneemt en wanneer hij iets afneemt. Door regelmatig te vertragen, te voelen en te pendelen tussen spanning en momenten van veiligheid, leert je lichaam weer hoe het de ‘handrem’ kan loslaten en terug kan schakelen naar een toestand van meer rust en aanwezigheid.
Somatic Experiencing: wanneer en hoe het helpt
Somatic Experiencing kan helpend zijn bij allerlei ervaringen waarbij je lichaam in de stress is blijven hangen. Denk aan de gevolgen van ongelukken of medische ingrepen, langdurige stress of burn-outklachten, angst- en spanningsklachten, slaapproblemen, gevoelens van onrust of het gevoel dat je ‘altijd aan staat’, en klachten na ingrijpende gebeurtenissen. We werken in begrijpelijke taal en in een rustig tempo, zodat je stap voor stap meer ruimte, ontspanning en veerkracht kunt ervaren.
Een sessie begint meestal met een kort voorgesprek, waarin we samen jouw vragen en wensen verkennen. Daarna kijken we welke doelen nu passend zijn. We werken zittend of liggend, met aandacht voor ademhaling en lichaamssensaties. Er is veel afstemming, we nemen regelmatig pauzes en je mag altijd aangeven als iets te veel wordt of wilt stoppen. Veiligheid staat voorop: het tempo bepalen we samen en je hoeft niet altijd uitgebreid over het verleden te praten. Zo blijft het proces behapbaar en ondersteunend.
Voel je welkom voor een eerste kennismaking.
Neem contact op voor een rustige kennismaking.